75મા જન્મદિવસ પર હીરાબાના નરેન્દ્રની કહાની:લાલ ચોકમાં તિરંગો ફરકાવ્યા પછી પહેલો ફોન માતાને કેમ કર્યો; હંમેશાં CM/PM તરીકે ચૂંટણી લડ્યા મોદી

ગુજરાતના વડનગરમાં આવેલ કાલા વાસુદેવ ચોક. નળીયાવાળું નાનું ઘર. આ ઘર દામોદરદાસ અને હીરાબાનું હતું, જેઓ ચાની દુકાન ચલાવતા હતા. 17 સપ્ટેમ્બર 1950, એટલે કે 75 વર્ષ પહેલાં આજના દિવસે નરેન્દ્ર મોદીનો જન્મ અહીં થયો હતો.

દામોદરદાસ, હીરાબા, તેમના પાંચ પુત્રો અને એક પુત્રી. આઠ લોકોનો પરિવાર એક રૂમમાં રહેતો હતો. ભારે વરસાદમાં છત ટપકતી હતી. હીરાબા વાસણો ટપકતા પાણીની નીચે રાખતા હતા. પોતાની માતાને અસ્વસ્થ જોઈને નરેન્દ્ર તેમને મદદ કરવા દોડી જતા.

દામોદરદાસની ચાની દુકાન રેલવે સ્ટેશનની બહાર હતી. નરેન્દ્ર ઘણીવાર ત્યાં પણ તેમના પિતાને મદદ કરતા હતા. આટલી ઓછી આવકથી પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું શક્ય નહોતું, તેથી હીરાબા નજીકના ઘરોમાં વાસણો ધોતા હતા અને મજૂરી કામ કરતા હતા. નરેન્દ્ર મોદી ઘણીવાર આ યાદ કરીને ભાવુક થઈ જાય છે. 28 સપ્ટેમ્બર, 2015ના રોજ અમેરિકાના પ્રવાસે ગયેલા મોદીએ ફેસબુક ટાઉન હોલમાં જણાવ્યું હતું કે…

નરેન્દ્ર મોદીનું પ્રારંભિક શિક્ષણ વડનગરના કુમારશાળા-1માં થયું હતું. 8 વર્ષની ઉંમરે તેમણે RSS શાખાઓમાં જવાનું શરૂ કર્યું હતું.

1958નું વર્ષ હતું, દિવાળીનો દિવસ. ‘વકીલ સાહેબ’ તરીકે પ્રખ્યાત RSS પ્રચારક લક્ષ્મણરાવ ઇનામદાર વડનગર પહોંચ્યા. ત્યાં તેમણે બાળ સ્વયંસેવકોને સંબોધિત કર્યા અને શપથ લેવડાવ્યા. તેમાં 8 વર્ષના નરેન્દ્ર મોદી પણ હતા.

આ તે જગ્યા છે જ્યાં નરેન્દ્રના મનમાં હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદની વિચારધારાના બીજ રોપાયા હતા. વધતી ઉંમર સાથે નરેન્દ્રનું મન ઘરની સીમાઓથી આગળ વધવા લાગ્યું. તેમણે પોતાનું ઉપનામ ‘અનિકેત’ રાખ્યું, જેનો અર્થ થાય છે જેનું કોઈ ઘર નથી.

તેમના સમાજની પરંપરામાં લગ્ન ત્રણ તબક્કામાં થતા હતા. 3-4 વર્ષની ઉંમરે સગાઈ, 13 વર્ષની ઉંમરે લગ્ન અને 18-20 વર્ષની ઉંમરે આણું. 13 વર્ષના નરેન્દ્રના લગ્ન પણ બ્રાહ્મણવાડા ગામની જશોદાબેન સાથે થયા હતા. આણું હજુ થવાનું બાકી હતું.

એક દિવસ નરેન્દ્રએ કહ્યું, ‘મા! મને બહાર જઈને દુનિયા કેવી છે તે જોવાનું મન થાય છે. હું સ્વામી વિવેકાનંદના માર્ગ પર ચાલવા માગુ છું.’

દીકરાના મનમાં ત્યાગ ઉભરી રહ્યો હતો તે જોઈને નજીકમાં બેઠેલા પિતા ચિંતિત થઈ ગયા, પરંતુ હીરાબાએ દીકરાના મનને પહેલેથી જ સમજી લીધું હતું. તેમણે પિતાને જન્માક્ષર આપ્યું અને કહ્યું- જ્યોતિષીને તેની જન્માક્ષર બતાવો!’

જ્યોતિષીએ કહ્યું- ‘તેનો માર્ગ અલગ છે, તે ભગવાન જ્યાં નક્કી કરશે ત્યાં જશે!’

આ રીતે પિતા પણ સહમત થયા. આ અનુભવને યાદ કરીને નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાના બ્લોગમાં લખ્યું…

ઘર છોડીને નરેન્દ્ર પહેલા રામકૃષ્ણ મિશનના બેલુર મઠ ગયા. આ પછી દિલ્હી, રાજસ્થાન, ઉત્તરપૂર્વ અને પછી હિમાલય. તેમણે પોતાનો મોટાભાગનો સમય ગરુડચટ્ટીમાં વિતાવ્યો. લગભગ 2 વર્ષ પછી મોદી વડનગર પાછા ફર્યા, પરંતુ માત્ર 17 દિવસમાં ફરીથી ઘર છોડી દીધું.

સંઘ પ્રચારક વકીલ સાહેબે અમદાવાદના ‘ડૉ. હેડગેવાર ભવન’માં મોદીના રોકાણની વ્યવસ્થા કરી હતી. અહીં તેઓ સંઘના સ્વયંસેવક બન્યા, પછી શાખાઓના પ્રભારી અને પછી પ્રચારક બન્યા. 15 વર્ષ સુધી મોદીએ દેશભરમાં સંગઠનનો વિસ્તાર કરવા માટે ખૂબ જ મહેનત કરી.

તેમણે 1985માં સક્રિય રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો અને ટૂંક સમયમાં ભાજપની રાષ્ટ્રીય ચૂંટણી સમિતિના સભ્ય બન્યા. તેમના સૂક્ષ્મ સંચાલનને કારણે, 1989ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપે ગુજરાતમાં 14 માંથી 11 બેઠકો જીતી.

વર્ષ 1990. લાલકૃષ્ણ અડવાણીએ રામ રથયાત્રા કાઢી. નરેન્દ્ર મોદીએ સોમનાથથી મુંબઈ સુધી તેનું ખૂબ જ સફળતાપૂર્વક સંકલન કર્યું અને રાષ્ટ્રીય નેતાઓની નજીક આવ્યા.

જ્યારે 2 વર્ષ પછી મુરલી મનોહર જોશીએ લાલ ચોક પર તિરંગો ફરકાવવા માટે એકતા યાત્રા કાઢી, ત્યારે નરેન્દ્ર મોદી તેમાં બીજા નેતા હતા. 24 જાન્યુઆરી, 1992ના રોજ એકતા યાત્રા દરમિયાન જમ્મુમાં આપેલું તેમનું ભાષણ ખૂબ જ પ્રખ્યાત થયું.

પંજાબના ફગવાડામાં એકતા યાત્રા પર હુમલો થયો. ગોળીઓ ચલાવવામાં આવી. ઘણા લોકો માર્યા ગયા. નરેન્દ્ર મોદી જાણતા હતા કે તેમની માતા આ સાંભળીને નારાજ થશે. લાલ ચોક પર તિરંગો ફરકાવ્યા પછી નરેન્દ્ર મોદી જમ્મુ પાછા ફર્યા અને તેમની માતાને પહેલો ફોન કર્યો. જાન્યુઆરી 2025માં નિખિલ કામતના પોડકાસ્ટમાં મોદીએ કહ્યું…

અમદાવાદ પરત ફર્યા બાદ મોદીના સન્માનમાં એક કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. અહીં, પહેલીવાર માતા હીરાબા જાહેર મંચ પર મોદીની પ્રશંસા કરવા માટે આગળ આવ્યા.

ગુજરાત ભાજપ ત્યારે બે છાવણીઓમાં વહેંચાઈ ગયું હતું – શંકરસિંહ વાઘેલા અને કેશુભાઈ પટેલ. મોદી કેશુભાઈને પોતાના રાજકીય ગુરુ માનતા હતા. 1995માં બંને છાવણીઓ વચ્ચે ઝઘડો થયો. પાર્ટી હાઈકમાન્ડે મોદીને દિલ્હી બોલાવ્યા અને તેમને રાષ્ટ્રીય સચિવ બનાવ્યા. નરેન્દ્ર મોદીએ આગામી થોડા વર્ષો સુધી દિલ્હીમાં કામ કર્યું.

1 ઓક્ટોબર, 2001ના રોજ નરેન્દ્ર મોદી એક ટીવી પત્રકારના અંતિમ સંસ્કારમાં ગયા હતા. ત્યારબાદ તત્કાલીન PM અટલ બિહારીનો ફોન આવ્યો.

જ્યારે મોદી PM નિવાસસ્થાને પહોંચ્યા, ત્યારે અટલજીએ કહ્યું, ‘દિલ્હીમાં પંજાબી ભોજન ખાઈને તમે ખૂબ જાડા થઈ ગયા છો. ફરી ગુજરાત પાછા જાઓ.’

એક મુલાકાતમાં મોદી કહે છે કે ત્યાં સુધી મને ખ્યાલ નહોતો કે અટલજી મને ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી બનાવવા માગતા હતા.

જોકે, મોદી આદેશ ટાળી શક્યા નહીં અને બીજા દિવસે સવારે દિલ્હીથી અમદાવાદ માટે ફ્લાઇટ પકડી. એરપોર્ટથી સીધા તેમની માતા પાસે ગયા. મોદીએ તેમના બ્લોગમાં લખ્યું… ‘મારી ખુશ માતાનો પહેલો સવાલ હતો, શું તમે હવે અહીં જ રહેશો? માતાને મારો જવાબ જાણતા હતા.’

7 ઓક્ટોબર, 2001. નરેન્દ્ર મોદીએ પહેલીવાર ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા. હીરાબા તેમના પુત્રને આશીર્વાદ આપવા માટે બીજી વાર જાહેર મંચ પર પહોંચ્યા.

મોદી મુખ્યમંત્રી બન્યાને એક વર્ષ પણ થયું ન હતું કે 2002માં ગુજરાતમાં રમખાણો ફાટી નીકળ્યા. સરકાર પર રમખાણોને પ્રાયોજિત કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ મોદીએ એક મુલાકાતમાં કહ્યું – ‘કાર્યવાહી અને પ્રતિક્રિયાની સાંકળ ચાલી રહી છે. અમે ઇચ્છીએ છીએ કે ન તો કાર્યવાહી થાય કે ન તો પ્રતિક્રિયા.’

નરેન્દ્ર મોદીને ગુજરાત રમખાણો પર પહેલા મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ અને પછી સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી ક્લીનચીટ મળી. તેઓ ક્યારેય આ આરોપો પર બચાવ કરતા દેખાયા નહીં.

આર્થિક પ્રગતિનું ‘ગુજરાત મોડેલ’ મોદીની ‘હિંદુ હૃદય સમ્રાટ’ની છબી સાથે સંકળાયેલું હતું અને ભાજપે 2014ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા મોદીને વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા.

મોદી યુગ પહેલા, 1999માં ભાજપ મહત્તમ 182 બેઠકો જીતી શકી હતી, પરંતુ 2014ની ચૂંટણીમાં પ્રથમ વખત તેણે 282 બેઠકો સાથે સંપૂર્ણ બહુમતી પ્રાપ્ત કરી. નરેન્દ્ર મોદી ભારતના 16મા વડાપ્રધાન બન્યા.

નરેન્દ્ર મોદી પહેલીવાર વડાપ્રધાન બન્યા પછી સંસદ પહોંચ્યા, ત્યારે તેમણે સીડી પર માથું નમાવ્યું. તે ક્ષણને યાદ કરતાં PM મોદી કહે છે…

મોદી પહેલીવાર વડાપ્રધાન બન્યા પછી, હીરાબા વડાપ્રધાન નિવાસસ્થાને આવ્યા. તે તસવીરો નિઃશંકપણે મોદી અને હીરાબા માટે મહત્વપૂર્ણ હતી, પરંતુ ભારતીય લોકશાહી માટે તેનાથી પણ વધુ મહત્વપૂર્ણ હતી. બીજા લોકોના ઘરમાં વાસણ ધોતી મહિલાનો પુત્ર વિશ્વના સૌથી મોટા લોકશાહીનો વડાપ્રધાન બન્યો.

ચૂંટણી રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા પછી નરેન્દ્ર મોદીએ અત્યાર સુધીમાં કુલ 7 ચૂંટણીઓ લડી છે. તેમણે મુખ્યમંત્રી કે વડાપ્રધાન રહીને બધી ચૂંટણીઓ લડી હતી અને બધી ચૂંટણીઓ એકતરફી જીતી છે. 2019 અને 2024ની ચૂંટણીઓ જીતીને મોદી દેશના બીજા સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા વડાપ્રધાન બન્યા છે. હવે તેમનાથી આગળ ફક્ત નહેરુ છે.

30 ડિસેમ્બર, 2022ના રોજ હીરાબાનું 100 વર્ષની વયે અવસાન થયું. આજે 75 વર્ષના નરેન્દ્ર મોદીનો ત્રીજો જન્મદિવસ છે, જેઓ તેમની માતા વિના મનાવશે. તેમનું સક્રિય રાજકીય જીવન અવિરત ચાલુ રહે છે.